Yστερεκτομή

Η ολική υστερεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση ολόκληρης της μήτρας μαζί με τον τράχηλο. Ανάλογα με την ένδειξη, μπορεί να αφαιρεθούν και οι σάλπιγγες (σαλπιγγεκτομή) και/ή οι ωοθήκες (ωοθηκεκτομή). Μετά την επέμβαση σταματά οριστικά η έμμηνος ρύση και δεν είναι δυνατή η εγκυμοσύνη.

Πότε προτείνεται;

Η ολική υστερεκτομή μπορεί να αποτελεί θεραπευτική επιλογή όταν άλλες συντηρητικές λύσεις δεν είναι κατάλληλες ή δεν έχουν αποτέλεσμα. Συχνές ενδείξεις είναι:

• Συμπτωματικά ινομυώματα (πόνος, πίεση, αιμορραγία).
• Έντονη ή ανώμαλη αιμορραγία (μηνορραγία/μητρορραγία), ιδίως όταν επιμένει.
• Αδενομύωση και/ή σοβαρή ενδομητρίωση σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Πρόπτωση μήτρας (ιδίως όταν συνοδεύεται από ενοχλήματα).
• Προκαρκινικές καταστάσεις (π.χ. υπερπλασία ενδομητρίου υψηλού κινδύνου) και γυναικολογικοί καρκίνοι (ενδομητρίου, τραχήλου, ωοθηκών/σαλπίγγων), όπου μπορεί να χρειαστεί ευρύτερη επέμβαση.

Θα αφαιρεθούν και οι ωοθήκες;

Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από ηλικία, ιστορικό, ευρήματα και κίνδυνο κακοήθειας.

• Διατήρηση ωοθηκών: δεν προκαλείται άμεση εμμηνόπαυση, οι ωοθήκες συνεχίζουν να παράγουν ορμόνες (αν και σε κάποιες γυναίκες η εμμηνόπαυση μπορεί να έρθει νωρίτερα).
• Αφαίρεση ωοθηκών: οδηγεί σε άμεση χειρουργική εμμηνόπαυση με συμπτώματα όπως εξάψεις, διαταραχές ύπνου και κολπική ξηρότητα. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις συζητείται ορμονική υποκατάσταση, αν δεν υπάρχουν αντενδείξεις.

Σε πολλές περιπτώσεις καλοήθων παθήσεων μπορεί να προταθεί αφαίρεση σαλπίγγων με διατήρηση ωοθηκών, ως μέτρο μείωσης κινδύνου για καρκίνο ωοθήκης.

Πώς γίνεται η επέμβαση;

Η ολική υστερεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί με διαφορετική προσπέλαση, ανάλογα με το μέγεθος της μήτρας, πιθανές συμφύσεις, την ένδειξη και το ιατρικό ιστορικό:

• Λαπαροσκοπικά: συχνά επιλογή λόγω ελάχιστα επεμβατικού χαρακτήρα.
• Διακολπικά: ιδίως σε πρόπτωση και επιλεγμένα καλοήθη περιστατικά.
• Ανοικτά (κοιλιακά): όταν υπάρχει ανάγκη λόγω πολύ μεγάλης μήτρας/όγκων, εκτεταμένων συμφύσεων ή ογκολογικών απαιτήσεων.

Η διάρκεια κυμαίνεται συνήθως γύρω στη 1–3 ώρες και το παρασκεύασμα αποστέλλεται για ιστολογική εξέταση.

Ο χρόνος αποκατάστασης μετά την υστερεκτομή εξαρτάται από την προσπέλαση, με την ανάρρωση να είναι συνήθως ταχύτερη μετά από λαπαροσκοπική ή κολπική υστερεκτομή, ενώ μετά από κοιλιακή υστερεκτομή απαιτείται συχνά μεγαλύτερο διάστημα. Τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες είναι συνηθισμένο να εμφανίζονται ήπιος πόνος ή δυσφορία που ελέγχεται με αναλγητικά, κόπωση, καθώς και ελαφριά κολπική αιμόρροια ή καφεοειδείς εκκρίσεις, ενώ στη λαπαροσκόπηση μπορεί να παρουσιαστεί παροδικός πόνος στον ώμο λόγω του αερίου που χρησιμοποιείται κατά το χειρουργείο.

Οι μετεγχειρητικές οδηγίες, οι οποίες προσαρμόζονται πάντα εξατομικευμένα, περιλαμβάνουν αποφυγή άρσης βάρους και έντονης σωματικής άσκησης για μερικές εβδομάδες, αποχή από οτιδήποτε εισέρχεται στον κόλπο (σεξουαλική επαφή, ταμπόν, κολπικές πλύσεις) μέχρι να επιβεβαιωθεί η πλήρης επούλωση, καθώς και σταδιακή κινητοποίηση και περπάτημα για την πρόληψη θρομβώσεων.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές μετά από υστερεκτομή;

Η ολική υστερεκτομή είναι γενικά μια ασφαλής επέμβαση, ωστόσο, όπως κάθε μεγάλο χειρουργείο, ενδέχεται σπάνια να συνοδευτεί από επιπλοκές όπως αιμορραγία, λοίμωξη, θρομβοεμβολικά επεισόδια ή κάκωση γειτονικών οργάνων, όπως η ουροδόχος κύστη, οι ουρητήρες ή το έντερο, ενώ σε περίπτωση αφαίρεσης των ωοθηκών μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα χειρουργικής εμμηνόπαυσης. Άμεση επικοινωνία με τον γιατρό είναι απαραίτητη εάν παρουσιαστούν έντονη αιμορραγία, πυρετός, δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις, επιδεινούμενος πόνος, ερυθρότητα ή έκκριση από τα χειρουργικά τραύματα, καθώς και δύσπνοια ή πόνος στο στήθος.