Η γυναικεία ακράτεια ούρων είναι η ακούσια απώλεια ούρων και αποτελεί πολύ συχνό πρόβλημα, που δεν αφορά μόνο γυναίκες μεγάλης ηλικίας. Συχνά εμφανίζεται σε δραστήριες γυναίκες μέσης ηλικίας και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα, την άσκηση, την εργασία και τη σεξουαλική ζωή.
Οι δύο συχνότερες μορφές είναι η ακράτεια από προσπάθεια, όπου υπάρχει απώλεια ούρων όταν αυξάνεται η ενδοκοιλιακή πίεση (γέλιο, βήχας, φτέρνισμα, άσκηση ή άρση βάρους), και η επιτακτική ακράτεια/υπερδραστήρια κύστη, όπου εμφανίζεται ξαφνικά έντονη ανάγκη για ούρηση με ή χωρίς απώλεια πριν την τουαλέτα. Σε αρκετές περιπτώσεις συνυπάρχουν και οι δύο τύποι, ενώ η ακράτεια μπορεί να σχετίζεται και με χαλάρωση του πυελικού εδάφους, κυστεοκήλη ή πρόπτωση μήτρας, που εκδηλώνονται με αίσθημα βάρους, πίεσης ή «μπουκώματος» στον κόλπο.
Η ακράτεια ούρων μπορεί να σχετίζεται με κληρονομική προδιάθεση για χαλαρότερους ιστούς, εγκυμοσύνες και τοκετούς (πιο σπάνια ακόμη και μετά από καισαρική), παχυσαρκία, χρόνιο βήχα, δυσκοιλιότητα, βαριά χειρωνακτική καταπόνηση, εμμηνόπαυση λόγω μείωσης των οιστρογόνων, αλλά και νευρολογικές ή μεταβολικές καταστάσεις. Επίσης, συμπτώματα όπως πόνος στην ούρηση, δυσκολία στην κένωση της κύστης, συχνές ουρολοιμώξεις ή εμφάνιση απώλειας ούρων μετά από χειρουργείο χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση, ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες.
Η διερεύνηση ξεκινά με αναλυτικό ιστορικό και κλινική εξέταση, έλεγχο ούρων και υπερηχογράφημα νεφρών/ουροδόχου κύστης. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί ουροδυναμικός έλεγχος, που αξιολογεί τη λειτουργία της κύστης και της ουρήθρας και βοηθά στην ακριβή διάγνωση, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι μικτά ή συνυπάρχει πρόπτωση.
Η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη και συχνά ξεκινά συντηρητικά. Η ενδυνάμωση του πυελικού εδάφους με σωστά καθοδηγούμενες ασκήσεις (π.χ. Kegel) και η εκπαίδευση της κύστης μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τα συμπτώματα, ενώ σε υπερδραστήρια κύστη μπορεί να χρησιμοποιηθεί και φαρμακευτική αγωγή. Υπάρχουν επίσης επεμβατικές, αλλά μη «ανοιχτές» επιλογές για επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως νευροδιέγερση ή ενέσιμες θεραπείες, όταν οι συντηρητικές μέθοδοι δεν επαρκούν.
Όταν πρόκειται για ακράτεια από προσπάθεια που επιμένει, υπάρχουν αποτελεσματικές μικροεπεμβατικές χειρουργικές λύσεις, με πιο γνωστή την τοποθέτηση υποουρηθρικής ταινίας (mid-urethral sling) σε κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς. Παράλληλα, όταν συνυπάρχει κυστεοκήλη ή πρόπτωση, η αντιμετώπιση σχεδιάζεται συνολικά, ώστε να διορθώνεται και η ανατομική χαλάρωση και να μεγιστοποιείται το θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Το σημαντικότερο είναι ότι η ακράτεια έχει λύσεις. Η σωστή διάγνωση του τύπου και της αιτίας είναι το κλειδί για την κατάλληλη θεραπεία και για ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας ζωής.