Το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου, γνωστό και ως υπερηχογράφημα ανατομίας του εμβρύου, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξετάσεις προγεννητικού ελέγχου κατά το δεύτερο τρίμηνο της κύησης. Πρόκειται για μια λεπτομερή υπερηχογραφική εξέταση, κύριος στόχος της οποίας είναι η αναλυτική αξιολόγηση της ανατομίας και της ανάπτυξης του εμβρύου.
Κατά την εξέταση ελέγχονται συστηματικά τα βασικά όργανα και οι ανατομικές δομές του εμβρύου, με στόχο την αναγνώριση πιθανών συγγενών ανωμαλιών. Παράλληλα, αξιολογούνται σημαντικές παράμετροι της κύησης, όπως η ανάπτυξη του εμβρύου, η θέση του πλακούντα και η ποσότητα του αμνιακού υγρού, συμβάλλοντας στον έγκαιρο σχεδιασμό της παρακολούθησης και, όπου χρειάζεται, της περαιτέρω διερεύνησης. Συνεπώς, συμβάλλει καθοριστικά στη συνολική εκτίμηση της πορείας της κύησης.
Το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου πραγματοποιείται κατά το δεύτερο τρίμηνο της κύησης, συνήθως μεταξύ της 20ής και της 24ης εβδομάδας. Στο διάστημα αυτό η ανάπτυξη του εμβρύου επιτρέπει τη λεπτομερή απεικόνιση των περισσότερων ανατομικών δομών και τη συστηματική αξιολόγησή τους.
Ο ακριβής χρόνος πραγματοποίησης της εξέτασης μπορεί να εξατομικεύεται ανάλογα με το ιστορικό της εγκύου, τα ευρήματα προηγούμενων εξετάσεων, όπως η αυχενική διαφάνεια, και τις ιδιαίτερες ανάγκες της κύησης.
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης πραγματοποιείται συστηματικός και λεπτομερής έλεγχος της ανατομίας του εμβρύου. Μεταξύ άλλων αξιολογούνται:
Παράλληλα, μπορεί να αξιολογηθεί η παρουσία ορισμένων δευτερευόντων υπερηχογραφικών δεικτών (soft markers) που ενδέχεται να σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα χρωμοσωμικών ανωμαλιών. Η σημασία αυτών των ευρημάτων εκτιμάται πάντα σε συνδυασμό με το ιστορικό της κύησης και τα αποτελέσματα του προηγούμενου προγεννητικού ελέγχου.
Η εξέταση δεν περιορίζεται μόνο στην ανατομία του εμβρύου. Πραγματοποιούνται μετρήσεις της εμβρυϊκής βιομετρίας, οι οποίες επιτρέπουν την εκτίμηση του μεγέθους και του βάρους του εμβρύου και την αξιολόγηση της ανάπτυξής του σε σχέση με την ηλικία κύησης.
Επιπλέον, αξιολογούνται η θέση και η εικόνα του πλακούντα, η ποσότητα του αμνιακού υγρού και άλλες παράμετροι της κύησης. Ανάλογα με το πρωτόκολλο της εξέτασης και την ένδειξη, μπορεί να πραγματοποιείται και αξιολόγηση αιματικών ροών με Doppler.
Κατά την ίδια εξέταση μπορεί να γίνει και μέτρηση του μήκους του τραχήλου, που βοηθά στην εκτίμηση του κινδύνου πρόωρου τοκετού.
Εφόσον το επιθυμούν οι γονείς και η θέση του εμβρύου το επιτρέπει, είναι συνήθως δυνατός ο προσδιορισμός του φύλου του εμβρύου, καθώς και η τρισδιάστατη (3D/4D) απεικόνιση του προσώπου.
Το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου είναι μια μη επεμβατική, ανώδυνη υπερηχογραφική εξέταση που πραγματοποιείται συνήθως διακοιλιακά. Η διάρκειά της είναι συνήθως περίπου 30–60 λεπτά, μπορεί όμως να διαφέρει ανάλογα με τη θέση του εμβρύου, την ηλικία κύησης και το εάν απαιτείται λεπτομερέστερη αξιολόγηση συγκεκριμένων ανατομικών δομών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η θέση του εμβρύου δεν επιτρέπει την άμεση απεικόνιση όλων των απαραίτητων δομών. Μπορεί τότε να χρειαστεί αλλαγή θέσης της εγκύου, ένα μικρό διάλειμμα, διακολπική εξέταση ή συμπληρωματικός έλεγχος άλλη μέρα, ώστε να ολοκληρωθεί η εξέταση.
Είναι σημαντικό να διενεργείται από ιατρό με εξειδίκευση στην εμβρυομητρική ιατρική και με κατάλληλο υπερηχογραφικό εξοπλισμό, ώστε να διασφαλίζεται η ακρίβεια και η πληρότητα του ελέγχου.
Όχι. Παρότι το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου μπορεί να αναγνωρίσει πολλές σημαντικές δομικές ανωμαλίες του εμβρύου, κανένας υπερηχογραφικός έλεγχος δεν μπορεί να αποκλείσει όλες τις πιθανές συγγενείς ή γενετικές παθήσεις.
Ορισμένες ανωμαλίες μπορεί να είναι πολύ μικρές για να απεικονιστούν, να μην έχουν εμφανή υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά ή να γίνουν εμφανείς αργότερα στην κύηση. Επιπλέον, παράγοντες όπως η θέση του εμβρύου μπορεί να επηρεάσουν την απεικόνιση συγκεκριμένων ανατομικών δομών.
Επομένως, ένα φυσιολογικό υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου είναι ιδιαίτερα σημαντικό και καθησυχαστικό εύρημα, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί την απουσία κάθε πιθανής πάθησης.
Όχι. Το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου και ο γενετικός ή χρωμοσωμικός έλεγχος παρέχουν διαφορετικές πληροφορίες και λειτουργούν συμπληρωματικά.
Η Β΄ επιπέδου επικεντρώνεται κυρίως στην ανατομία και την ανάπτυξη του εμβρύου. Εξετάσεις όπως το NIPT και, όταν υπάρχει ένδειξη, οι διαγνωστικές επεμβατικές εξετάσεις παρέχουν διαφορετικές πληροφορίες σχετικά με χρωμοσωμικές ή γενετικές παθήσεις.
Η ανάγκη για περαιτέρω έλεγχο εξατομικεύεται ανάλογα με το ιστορικό, τον προηγούμενο προγεννητικό έλεγχο και τα υπερηχογραφικά ευρήματα.
Σε περίπτωση παθολογικών ή αμφίβολων ευρημάτων, αυτά αναλύονται διεξοδικά και ακολουθεί εξειδικευμένη και εξατομικευμένη συμβουλευτική προς το ζευγάρι σχετικά με τη σημασία τους και τις διαθέσιμες επιλογές. Ανάλογα με το είδος των ευρημάτων, μπορεί να προταθούν περαιτέρω εξετάσεις, όπως επανέλεγχος, εξειδικευμένη αξιολόγηση της εμβρυϊκής καρδιάς, αμνιοπαρακέντηση ή μαγνητική τομογραφία εμβρύου.
Η Β΄ επιπέδου δεν αντικαθιστά τον γενετικό έλεγχο, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά στην αξιολόγηση του εμβρύου. Ανάλογα με το είδος των ευρημάτων, μπορεί να τροποποιηθεί ο προγεννητικός έλεγχος και να προταθούν περαιτέρω εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένων, όπου ενδείκνυται, μη επεμβατικών ή επεμβατικών διαγνωστικών εξετάσεων.
Η ερμηνεία των ευρημάτων της Β΄ επιπέδου απαιτεί εμπειρία και εξατομικευμένη προσέγγιση. Όταν τα αποτελέσματα είναι φυσιολογικά, παρέχεται καθησυχασμός και συνεχίζεται η τακτική παρακολούθηση της κύησης, συνήθως με υπερηχογράφημα ανάπτυξης στο τρίτο τρίμηνο. Σε περιπτώσεις παθολογικών ή αμφίβολων ευρημάτων, ακολουθεί αναλυτική ενημέρωση και εξειδικευμένη συμβουλευτική προς το ζευγάρι, ώστε να ληφθούν τεκμηριωμένες αποφάσεις για τη συνέχεια. Η σωστή επικοινωνία και η υποστήριξη αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ποιοτικής προγεννητικής φροντίδας.
Όχι. Μπορείτε να φάτε και να πιείτε κανονικά.
Καλό είναι να κλείσετε το ραντεβού σας έγκαιρα, ώστε η εξέταση να γίνει μέσα στο ιδανικό χρονικό διάστημα των 20–24 εβδομάδων.
Ναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, εφόσον το επιθυμούν οι γονείς και η θέση του εμβρύου το επιτρέπει.
Ναι. Πρόκειται για μη επεμβατική εξέταση που, όταν γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό για ιατρικό σκοπό, θεωρείται ασφαλής για τη μητέρα και το έμβρυο.
Αν η θέση του εμβρύου δεν επιτρέπει την πλήρη αξιολόγηση, η εξέταση μπορεί να συμπληρωθεί λίγο αργότερα την ίδια μέρα ή σε νέο ραντεβού μέσα σε λίγες ημέρες.
Σύνταξη: Αντωνία Βαρθαλίτη MD, MSc, PhDc, Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος, Εξειδίκευση στην Εμβρυομητρική Ιατρική και Εμβρυϊκή Θεραπεία (King’s College London, UCSF, Johns Hopkins), Επιστημονική Συνεργάτης στο Τμήμα Εμβρυομητρικής Ιατρικής της Α΄ Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ.
Ακολουθήστε μας στα Social Media
Η παρούσα ιστοσελίδα παρέχει πληροφορίες σχετικά με θέματα εμβρυομητρικής ιατρικής, μαιευτικής και γυναικολογίας και έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Για οποιαδήποτε πληροφορία, σύμπτωμα ή απορία που αφορά την υγεία σας, την κύηση ή τη γυναικολογική σας φροντίδα, θα πρέπει να απευθύνεστε στον ιατρό σας ή σε άλλο κατάλληλα εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.
