Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική φάση στη ζωή της γυναίκας και όχι ασθένεια. Ορίζεται ως η μόνιμη παύση της εμμήνου ρύσεως, όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο, λόγω της σταδιακής εξάντλησης της ωοθηκικής λειτουργίας και της μείωσης των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Η μέση ηλικία εμφάνισης είναι περίπου τα 51 έτη, συχνότερα μεταξύ 45–55 ετών.
Η περίοδος πριν την οριστική εγκατάσταση της εμμηνόπαυσης ονομάζεται περιεμμηνόπαυση ή κλιμακτήριος και μπορεί να διαρκέσει από λίγους μήνες έως αρκετά χρόνια. Σε αυτό το διάστημα είναι συχνές οι διαταραχές κύκλου (πιο αραιές ή πιο συχνές περίοδοι, αλλαγές στη διάρκεια και στη ροή) και εμφανίζονται σταδιακά τα χαρακτηριστικά συμπτώματα. Πρώιμη εμμηνόπαυση αναφέρεται όταν συμβεί πριν τα 45 έτη, ενώ όταν η διακοπή της περιόδου συμβεί πριν τα 40 έτη μιλάμε για πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, που χρειάζεται ιατρική διερεύνηση.
Τα συμπτώματα διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα. Τα συχνότερα είναι οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις, διαταραχές ύπνου, κόπωση, ευερεθιστότητα ή εναλλαγές διάθεσης, άγχος, δυσκολία συγκέντρωσης, ταχυπαλμίες, πονοκέφαλοι και μυοαρθρικοί πόνοι. Παράλληλα, η πτώση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει κολπική ξηρότητα και δυσφορία στη σεξουαλική επαφή, υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις ή ενοχλήματα από το ουροποιητικό, καθώς και ήπια ακράτεια. Συχνά παρατηρούνται επίσης αλλαγές στο βάρος και στη σύσταση του σώματος, καθώς και ξηρότητα δέρματος και μαλλιών.
Η εμμηνόπαυση έχει και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία: η απώλεια οστικής μάζας επιταχύνεται αυξάνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης, ενώ μεταβάλλεται και ο καρδιαγγειακός κίνδυνος. Γι’ αυτό είναι σημαντικός ο τακτικός προληπτικός έλεγχος, με έλεγχο μαστών (μαστογραφία σύμφωνα με την ηλικία και τις οδηγίες), τεστ Παπανικολάου/HPV όπου ενδείκνυται, καθώς και αξιολόγηση οστικής υγείας (μέτρηση οστικής πυκνότητας σε γυναίκες με παράγοντες κινδύνου ή σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες). Κολπική αιμορραγία μετά την εγκατάσταση της εμμηνόπαυσης χρειάζεται πάντα ιατρική εκτίμηση.
Η αντιμετώπιση βασίζεται στην εξατομίκευση. Η υγιεινή διατροφή, η συστηματική άσκηση (αερόβια και ενδυνάμωση), η διατήρηση φυσιολογικού βάρους, η μείωση αλκοόλ και καφεΐνης και η διακοπή καπνίσματος μπορούν να βελτιώσουν συμπτώματα και να προστατεύσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία. Για πιο έντονα ενοχλήματα υπάρχουν αποτελεσματικές επιλογές, όπως ορμονική θεραπεία υποκατάστασης όταν είναι κατάλληλη, μη ορμονικές θεραπείες για εξάψεις, καθώς και τοπικές θεραπείες (ορμονικές και μη) για κολπική ξηρότητα. Με σωστή ενημέρωση και παρακολούθηση, η εμμηνόπαυση μπορεί να είναι μια περίοδος προσαρμογής με καλή ποιότητα ζωής και ενεργή φροντίδα της υγείας.
Η παρούσα ιστοσελίδα παρέχει πληροφορίες σχετικά με θέματα εμβρυομητρικής ιατρικής, μαιευτικής και γυναικολογίας και έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Για οποιαδήποτε πληροφορία, σύμπτωμα ή απορία που αφορά την υγεία σας, την κύηση ή τη γυναικολογική σας φροντίδα, θα πρέπει να απευθύνεστε στον ιατρό σας ή σε άλλο κατάλληλα εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας.